Bomvol Wagener en fanzone: ‘WK 2026 past in rijtje van 1998 en 2014’

Eerst even terug naar februari van dit jaar. Toen blikten we met KNHB-directeur Erik Gerritsen en toernooivoorzitter Victor Brouwer in een interview met hockey.nl vooruit op het WK. Ze legden de lat hoog. Het WK moest vanaf het begin om meer draaien dan de prestaties van Oranje. Het moest de hele hockeysport een impuls geven. Nieuwe doelgroepen moesten worden bereikt en ze wilden heel Nederland laten zien ‘hoe leuk het bij ons is’.  

De vraag is: wat is er van de ambities van Gerritsen en Brouwer terechtgekomen?

Victor, jij voorspelde vooraf ‘elke dag volle bak’. Is dat gelukt?

Brouwer: ‘Bijna helemaal. Het zat elke dag rammetje vol en een aantal dagen puilde het echt helemaal uit. Volgens mij konden we over het hele toernooi ongeveer 130.000 mensen kwijt en hebben we zeker 125.000 bezoekers gehaald.’

Gerritsen: ‘We hebben bijna 95 procent van alle beschikbare kaarten verkocht. Dat vind ik heel bijzonder. Er waren voor het toernooi al veel afgenomen, maar we moesten uiteindelijk ook tijdens het toernooi nog een substantieel aantal kaarten verkopen. Wat ook lukt van wege alle positieve media-aandacht meteen vanaf de start van het WK, maar het gaat dus niet vanzelf.’

Gerritsen is vooral verrast door de omvang die het evenement kreeg. ‘We hebben de afgelopen jaren veel evenementen gehouden, waaronder de EK’s in 2017 en 2021 en samen met Spanje een deel van het vrouwen WK in 2022, maar een dubbel-WK is zoveel groter. Dat zit deels in het evenement, maar we zijn er ook zelf in geslaagd om het groot te máken.’

De fanzone was misschien wel het grootste zichtbare verschil met eerdere toernooien in het Wagener Stadion. Toen we Gerritsen en Brouwer hier in februari spraken, stond alleen de hoofdtribune overeind en trainden op de plek van de fanzone – net als deze week weer - de leden van Amsterdam. Tijdens het WK stonden daar dagelijks duizenden bezoekers tussen de barren, hockeyactiviteiten en het grote podium.

Is de fanzone geworden wat jullie ervan hadden gehoopt?

Brouwer: ‘Als we zeggen dat we dit hadden verwacht, zou dat bijna arrogant zijn. We hadden het heel erg gehoopt. We wilden hier de sfeer van onze clubs op een mooie zondagmiddag nabootsen en dan op grotere schaal. Dat is de hockeywereld. En dat is onwaarschijnlijk goed gelukt.’

Zelfs na de pijnlijke 4-3 nederlaag van de Oranje Heren tegen Spanje in de halve finale bleef het er nog uren druk. Dat was opvallend?

Brouwer: ‘Op een club is het niet anders. Als Heren 1 verliest, blijven mensen daarna ook nog een drankje drinken en napraten. Dat sociale aspect van sport, en zeker van hockey, hebben we hier nagebootst.’

Voor Gerritsen zat de bevestiging niet alleen in volle avonden. Hij noemt de dag waarop bezoekers na Nederland-India lang op de fanzone bleven hangen en daarna weer massaal het stadion ingingen om Argentinië-Engeland te zien spelen. ‘Mensen hadden het gezellig en gingen daarna ook weer hockey kijken. Zodat ook andere wedstrijden in een vol stadion gespeeld werden. Dat is precies wat we wilden.’

Gerritsen vindt het lastig om een specifiek moment van dit toernooi te kiezen dat hem zal bijblijven. Zijn beeld is vooral dat van duizenden mensen op de fanzone. Na de halve finale van de Oranje Heren stond hij er zelf tussen met oud-teamgenoten van Amsterdam Heren 1 van jaren geleden. ‘Ik kreeg daarna allemaal appjes hoe leuk ze het vonden. Een oud-teamgenoot stuurde: heel veel dank voor een bijzondere dag met hockey en vrienden. Dat is het. Hockey en vrienden.’

Ook voor Brouwer zit daarin de kracht van het WK. ‘Wij zaten hier natuurlijk in een bubbel. Het kostte mij twee, drie dagen voordat ik doorhad hoe het buiten werd ervaren. Iedereen heeft kunnen zien hoe gaaf we het hockey kunnen maken.’

Een belangrijke doelstelling ging verder dan het bereiken van de bestaande hockeyachterban. De KNHB wilde het WK ook gebruiken om nieuwe doelgroepen kennis te laten maken met de sport. Daar speelde de zichtbaarheid op social media en televisie een belangrijke rol in. De wedstrijden van Oranje waren live te zien op NPO 1 en trokken volgens Gerritsen geregeld meer dan een miljoen kijkers. ‘Heel veel niet-hockeyers hebben hockey bij de NOS zitten kijken. Men praat over hockey, over de fanzone, maar ook over dat hockey zijn best doet om diverser te worden en er op dat punt nog niet is. We stonden in het centrum van de aandacht.’

Dat laatste onderwerp kwam tijdens het WK nadrukkelijk op tafel door Terrance Pieters. De Oranje-aanvaller, de enige speler van kleur in de Nederlandse selectie, uitte kritiek op het gebrek aan diversiteit rond het evenement. Hij wees onder meer op de artiesten en het voedselaanbod.

Raakt zulke kritiek jullie?

‘Ja’, zegt Brouwer. ‘Ik heb me daar als bestuurder negen jaar voor ingezet. Dat was ook hard nodig. We zijn er gewoon nog niet. Dus daar moeten we mee verder.’

Gerritsen: ‘Dit soort speldenprikken helpen ook om de volgende stap te zetten. Het feit dat het een serieuze discussie is, is ook goed en betekent ook dat we inmiddels serieus genomen worden met deze ambitie.’

Tegelijk zag Gerritsen op de fanzone veel jongeren tussen de 16 en 24 jaar, een doelgroep die clubs en bond moeilijk weten vast te houden. ‘Die groep waar we moeite hebben om te binden en boeien, heeft hier de hockeysfeer gezien die zo leuk is en ervan genoten. Dat is veel waard.’

Maar een volle fanzone levert nog geen nieuwe leden op. Of de aandacht rond het WK daadwerkelijk leidt tot groei van de hockeysport, kunnen Gerritsen en Brouwer nu nog niet zeggen. ‘We hebben nog geen signalen dat er ineens massaal nieuwe leden zijn’, zegt Gerritsen. ‘We moeten op het succes en de aandacht van dit WK voortborduren. Die spin-off moeten we samen met de clubs zelf creëren.’

De plannen daarvoor liggen volgens Brouwer klaar. Nu het WK voorbij is, moet de energie van het Wagener en de fanzone worden verplaatst naar de verenigingen. Clubs moeten onder meer de wijken en scholen in om nieuwe hockeyers kennis te laten maken met de sport.

‘Het zou heel gaaf zijn als onze clubs komend jaar de wijk intrekken en de veldjes daar meteen bomvol staan’, zegt Brouwer. ‘Omdat mensen op televisie hebben gezien hoe mooi het is om erbij te horen.’

Gerritsen: ‘We stimuleren clubs om de wijken en de scholen in te gaan. En helpen ze daar waar ook bij. Het zou fantastisch zijn als we over een jaar kunnen zeggen dat dat heeft bijgedragen aan werving van nieuwe leden en behoud van 16-24-jarigen. Dat is ook verzilveren.’

Dat het Wagener vrijwel iedere dag vol zat, betekent niet dat de KNHB een enorme winst aan het WK overhoudt. ‘We zijn heel blij als we dit toernooi kostendekkend kunnen afsluiten’, zegt Brouwer.

Allereerst hebben België en Nederland samen een hoge bid fee moeten betalen aan de FIH om het WK te kunnen verkrijgen. Een andere belangrijke kostenpost zit bij de televisie. De KNHB en productiebedrijf Southfields betaalden samen heel hoge bedragen voor de televisieproductie en de Nederlandse televisierechten van het WK en de FIH Pro League aan de internationale hockeybond FIH. Een deel van die rechten werd vervolgens verkocht aan de NOS.

Gerritsen glimlacht om het beeld dat 125.000 bezoekers automatisch een enorme winst voor de bond betekenen. ‘Kassa is het vooral bij de FIH. Wij hebben televisierechten van de FIH gekocht, omdat we mede wilde kunnen bepalen waar het WK en de FIH Pro League te zien waren. Daar hebben we veel voor betaald, omdat we het belangrijk vonden dat iedereen van dit WK kon gaan genieten, dus dat het op het open net kwam en niet achter de decoder. Dat is gelukt en op een mooie manier samen met de NOS over de bühne gebracht. Wij moeten eerst maar eens die enorme bedragen zien terug te verdienen.’

Break-even is het uitgangspunt. ‘Misschien houden we iets over. Dan gaat dat natuurlijk terug naar de volle breedte van de hockeysport.’

FIH-president Tayyab Ikram was in een interview met hockey.nl laaiend enthousiast over de organisatie. ‘Dit wordt het beste WK ooit’, voorspelde hij toen het toernooi nog niet eens halverwege was.

Brouwer neemt die kwalificatie liever niet zelf over. ‘Dat vind ik onaardig tegenover alle andere mensen die ook heel hard hun best doen om een evenement te organiseren. Wij hadden iets voor ogen en dat is heel goed gelukt. Het past bij hoe je in deze tijd zo’n groot sportevenement organiseert.’

Dat heeft volgens beiden mogelijk ook gevolgen voor toekomstige organisatoren. Gerritsen: ‘Ik denk dat de FIH dit misschien wel in toekomstige bid-documenten gaat opnemen. Dat ze graag een fanzone willen zien.’ En met een glimlach: ‘Misschien zijn onze collega’s straks wel boos op ons.’

Eén grote ambitie uit het eerdere gesprek staat nog open. Gerritsen en Brouwer hoopten dat het WK een katalysator zou worden voor de bouw van een nieuw Wagener Stadion en een nationaal trainingscentrum.

Volgens Gerritsen zijn tijdens het WK verschillende gesprekken met betrokkenen bij de rijksoverheid en lokale overheden gevoerd. ‘Tijdens zo’n toernooi is er altijd veel enthousiasme. We hopen dat we daar de komende maanden op kunnen kapitaliseren.’

‘Ik hoop dat we over een jaar de financiering van het nieuwe stadion rond hebben via een combinatie van bijdragen van de rijksoverheid en lokale overheden en eigen inspanningen van de KNHB’, stelt de directeur. ‘We hebben hier nog weer eens laten zien dat we groot genoeg zijn voor een permanente evenementenaccommodatie en dat een nationaal trainingscentrum broodnodig is dat is al jaren bekend bij alle overheden en NOC*NSF. De financiering rondkrijgen voor het nieuwe stadion en trainingscentrum, dat zou ook het verzilveren van dit WK zijn.’

De tijd dringt. In 2029 keert met het EK opnieuw een groot titeltoernooi terug naar het Wagener Stadion.

Voor Brouwer zal dat vanuit een andere rol zijn. Na negen jaar neemt hij afscheid als bestuurslid van de KNHB. Voor zijn jarenlange inzet werd hij onlangs benoemd tot erelid. Het WK, waarvan hij toernooivoorzitter was, vormde daarmee zijn laatste grote kunststuk als bestuurder.

In februari sprak Brouwer op deze plek nog één wens uit. Na een dag WK moesten bezoekers naar huis gaan met het gevoel: jammer dat het afgelopen is. Nu het WK daadwerkelijk voorbij is, is dat gevoel er bij hemzelf ook. ‘Na tweeënhalve week met lange, soms heel lange dagen is het lekker om thuis even tot rust te komen. Maar het is ook gewoon zonde dat het voorbij is.’

Gerritsen hoopte in februari dat mensen over tientallen jaren nog over het WK van 2026 praten, zoals nu nog altijd over 1998 (Utrecht) en 2014 (Den Haag) wordt gesproken.

Na twee weken volle tribunes, een bruisend fanzone en naar schatting 125.000 bezoekers durft hij die eerste conclusie wel aan. ‘2026 past in het rijtje van 1998 en 2014.’