Hoe vier kwarten hockey veranderden: 'Kans op veel goals werd kleiner'

'Ik vond het toen jammer en dat vind ik nu nog steeds', brandt Amsterdam-mannencoach Rick Mathijssen desgevraagd los. In 2014 ging het internationale hockey definitief over van tweemaal 35 minuten naar vier keer een kwartier, drie jaar later volgde de Hoofdklasse (hoewel toen nog viermaal 17,5 minuut) en in 2019 gingen ook alle andere klasses over naar vier kwarten. 

Mathijssen maakte de omslag mee als coach bij de dames van Amsterdam. 'Je zou zeggen, als coach kan je lekker meer input geven aan spelers. Het is extra moment daarvoor. Maar voor de flow of the game is het een nadeel. Het vloeiende van het spel, hoe een team erin zit, dat onderbreekt het.'

Albert Kees Manenschijn, nu hoofdcoach bij de dames van Hurley, maakte de verandering van dichtbij mee. Hij was assistent bij de Oranje Dames tijdens de eerste Olympische Spelen waarbij in vier kwarten werd gespeeld (in Rio) en coach van de heren van Rotterdam tijdens de omslag in de Hoofdklasse. Hij is minder stellig: 'Het is nu eenmaal zo, onze sport heeft vier kwarten. Het was trouwens al eerder bedacht door de EHL, waar ze altijd nieuwigheden uitprobeerden. Die korte pauzes hadden toen als doel dat de topspelers even rust konden krijgen, zodat ze zo lang mogelijk op het veld konden staan. Alles voor een spectaculaire competitie.'

Hij noemt het goed dat die regel destijds internationaal werd overgenomen. 'Er was wat weerstand, dat je je tegenstander niet meer kapot kon spelen, het momentum weg kan vallen, het ritme verandert. De impact van snelheid van het spel is groter geworden, het tempo ging omhoog. Maar dat had natuurlijk allemaal niets te maken met gezondheid of een drinkpauze.'

Dat herkent ook Paul van Ass, destijds bondscoach bij de Oranje Heren. 'Ja, wij waren gewend om teams in twee keer 35 minuten een beetje kapot te spelen. Dat je het tempo zo hoog houdt dat je tegenstander er aan het einde niet meer in mee kan en je meer kans hebt om aan het einde de wedstrijd naar je toe te trekken en doelpunten te maken. Dat is nu achterhaald. Dat wapen van periodiseren vond ik wel leuk. Nu is het vier keer vijftien minuten vol knallen. Met puur fit zijn en keihard kunnen rennen kom je al een heel eind. Ik zou het niet erg vinden als twee keer 35 weer terug zou komen.'

Waar de pauzes bij het WK voetbal misschien eerst nog echte ‘waterbreaks’ waren, kwamen de whiteboards met magneten ook al snel tevoorschijn. 'In die pauzes wordt sneller verdedigend iets goed gezet', denkt Mathijssen. 'De kans op veel goals is daardoor kleiner. Jammer, want je ziet toch veel liever een wedstrijd eindigen in 7-6 dan in 1-0?'

En de mogelijkheid voor hemzelf om als coach al eerder in te kunnen grijpen wanneer dat nodig is? 'Die kan me gestolen worden. Het leuke is om je team van tevoren al zo goed te coachen dat ze het zelf kunnen. Als het tegenzit, is het misschien lastiger om iets aan te passen, maar dat hoort erbij. Als liefhebber is het mooier zonder al die onderbrekingen.' Met een lach: 'Kijk, toen wij in het hockey net de omslag hadden gemaakt, dacht je soms: ‘wat zijn we aan het doen’. Maar daarna is het gewoon zo. Maar als deze discussie een pamflet oplevert waarop staat dat we weer twee keer 35 minuten gaan spelen, teken ik meteen.'

Van Ass is er minder van overtuigd dat de twee minuten pauze halverwege de helft tactisch veel kunnen veranderen. 'Je kunt iets zeggen, maar niet groots uitpakken. Het is anders dan een rustbespreking. Je kunt wel iets omzetten of iemand ergens op aanspreken, of de spelers onderling. Maar de waarde is niet supergroot. Dat het spel verandert… Dat geloof ik niet.'

Manenschijn maakte als coach van SCHC MO18 vorig weekend zelfs nog extra drinkpauzes mee: tijdens het NK voor jeugd werd vanwege de hitte halverwege de kwarten nog eens extra gepauzeerd. 'Het was niet meer zo warm als de zaterdag, toen de wedstrijden eigenlijk gepland stonden. Na een dikke week veel hetere temperaturen waren we er wel zo’n beetje aan gewend en waren die waterbreaks elke acht of negen minuten eigenlijk niet meer zo hard nodig.'

Van Ass heeft nog wel een tip voor het voetbal. Hij ziet liever dat daar ook de mogelijkheid om onbeperkt te kunnen wisselen wordt overgenomen. 'Ze zijn al van drie naar vijf wissels gegaan, maar door interchange zou het tempo echt omhoog kunnen gaan. Want kom op zeg, ik heb dit WK al vier boeken gelezen.'