Hoe Oranje in 2010 wereldkampioen improviseren werd

Het WK 2010, het laatste WK buiten Europa, was een toernooi waarin Oranje in de poulefase niet alleen met tegenstanders als India, Nieuw-Zeeland, Australië, Duitsland en Japan moest afrekenen, maar vooral ook met omstandigheden die om voortdurende flexibiliteit vroegen.

‘Het was om te beginnen veel kouder dan verwacht’, vertelt Kruis. ‘Daar hadden we zelf ook niet op gerekend. Het was volgens mij zo'n vier, vijf graden. Dat gaf problemen met de wissels, want die konden zich amper warm houden.’

Voor een ploeg die gewend was aan strak georganiseerde toernooien, waren de omstandigheden in Rosario verre van ideaal. Spelers liepen na wedstrijden met dekens om zich heen. In de dug-out werd gezocht naar noodoplossingen. ‘We hebben kunnen regelen dat er hometrainers in de dug-out kwamen. Niet alleen voor ons, maar voor alle teams. Dat was een duidelijke verbetering. Dan kon je je in ieder geval een beetje warm houden als je gewisseld werd.’

De kou was niet het enige waar Oranje mee moest omgaan. Ook logistiek vroeg het toernooi veel van de ploeg. Het stadion lag volgens Kruis dicht bij een wijk die vanuit veiligheidsoogpunt extra aandacht vroeg. Om te voorkomen dat Oranje door fanatieke Argentijnse supporters zou worden opgewacht, reed de spelersbus elke dag een andere route.

‘De ene keer zat je twintig, vijfentwintig minuten in de bus, de andere keer vijfenveertig minuten' herinnert Kruis zich. 'Dat werd van tevoren ook niet altijd heel duidelijk gecommuniceerd.’

Voor een topsportploeg is dat meer dan een klein ongemak. Het raakt direct aan voorbereiding, timing en rust. ‘In je programma moest je daar allemaal rekening mee houden. Je moest een ruime marge nemen om in het stadion te komen. Laat staan voor wedstrijden, maar vooral ook met trainingen was dat onhandig. Want als je te laat was, kon je niet trainen.'

Er waren nog meer tegenvallers voor Kruis en zijn speelsters. Het trainingsveld was van slechte kwaliteit en voldeed niet aan de standaard die je bij een wereldkampioenschap mag verwachten. Daarnaast speelde Oranje tot aan de halve finales telkens in een bijna leeg stadion. De vrouwen hadden de pech niet te zijn ingedeeld in de poule van het thuisland en speelden daarom op andere dagen. Op dagen dat het publiek het massaal liet afweten.

‘Wij spelen hier voor onze ouders en een paar verdwaalde Argentijnen,’ zo klaagde international Wieke Dijkstra tijdens een rustdag. ‘Zo heb je niet het idee dat je met een WK bezig bent.’

Kruis kan zich wel vinden in die mening. ‘Het was alleen bij de wedstrijden van Argentinië zelf redelijk druk’, zegt hij. ‘Die waren natuurlijk op primetime. Dan was er wel wat te beleven. Maar voor de rest was het vrij doods.’

Ondanks alle tegenvallers probeerde Kruis het leed klein te houden richting zijn speelsters. Hij wilde geen klaagcultuur, niet in de slachtofferrol kruipen. 'Je kunt er van alles van vinden. Als je er bent, houdt het op. Het vraagt flexibiliteit van de speelsters. Het is niet prettig, maar je moet ermee omgaan.’

Die houding en het aanpassingsvermogen typeerden Oranje tijdens dat toernooi. Dat was extra bijzonder omdat Kruis met een relatief jonge ploeg werkte. Een selectie die niet alleen voor dat WK was samengesteld, maar ook met het oog op de Olympische Spelen van Londen, twee jaar later.

‘Er zaten nogal wat jonge meiden in dat team’, vertelt Kruis, die vooral doelt op Lidewij Welten, Eva de Goede, Kelly Jonker en Joyce Sombroek. ‘Ik weet nog dat er in de pers vragen waren over waarom ik met Sombroek zo’n jonge meid als eerste keepster had geselecteerd. Als je twee jaar voor de Olympische Spelen zit, vind ik dat je in ieder geval één groot internationaal toernooi gespeeld moet hebben.'

Die inschatting bleek juist. Sombroek groeide uit tot een wereldkeeper en speelde later een hoofdrol bij de olympische titel van 2012 en de wereldtitel van 2014. ‘Ze is terecht keepster van de wereld geworden’, zegt Kruis. ‘Voor haar leeftijd was ze uiterst talentvol, maar ook al volwassen.’

Met een piepjonge Sombroek onder de lat bereikte Oranje via een soepele groepsfase en een na strafballen gewonnen halve finale tegen Engeland de eindstrijd van het WK. Daarin veranderde alles.

Ineens stonden de Nederlandse vrouwen in een kolkend stadion. Een heksenketel. Alles wat in de weken ervoor had ontbroken, kwam in één keer over de ploeg heen: lawaai, emotie, vijandigheid, druk. De Oranje-speelsters hapten naar adem, de jonkies luisterden met knikkende knieën naar het volkslied van de uitzinnige Argentijnen.

‘Ik denk dat we in eerste instantie een beetje overdonderd waren door het publiek’, zegt Kruis. ‘Dat heeft ons wel even wat kruim gekost. Daarna hebben we ook dingen laten liggen.'

De finale was nog geen zeven minuten onderweg of Oranje keek door goals van Carla Rebecchi en Noel Barrionuevo al tegen een 0-2 achterstand aan, een marge die de ploeg niet meer kon herstellen. Maartje Paumen deed in de 44ste minuut nog wat terug uit een strafcorner, maar dertien minuten later deelde Rebecchi de genadeklap uit: 3-1. De wereldtitel was voor Argentinië.

Die nederlaag gaf een zure nasmaak bij Kruis. ‘Op een gegeven moment vond ik dat Argentinië werd voorgetrokken in de arbitrage. Daar heb ik ook wel wat van gezegd. Hun beste speelster - Luciana Aymar - moest blijkbaar de ster van het toernooi worden. Die had over beslissingen van de scheidsrechters niet te klagen.'

Al met al heeft Kruis geen vervelend gevoel aan het bijzondere WK in Rosario overgehouden. 'Het doel was de halve finale halen, dat was gelukt. Wat me veel meer is bijgebleven dan het eindresultaat, is de ontwikkeling van sommige speelsters in die periode.'

Hij noemt Kim Lammers als voorbeeld. Na de Olympische Spelen van 2008 was Oranje begonnen met een groep potentials. Drie maanden lang werd er gespeeld en getraind met talentvolle speelsters, gericht op de toekomst. In die periode maakte ook Lammers haar comeback. 'Kim was er op de Spelen van Beijing in 2008 niet bij geweest en kreeg via de potentials de kans om terug te komen in Oranje. Die kans heeft ze met beide handen aangegrepen.’

Niet alleen sportief, benadrukt Kruis. Juist ook als mens en als ervaren speelster binnen een jonge groep. ‘Ze had een positieve rol naar al die nieuwe speelsters. Op de training, door meiden positief te benaderen. Maar ook na afloop, door met ze te gaan zitten. Wat kun je verwachten? Wat is internationaal hockey? Dat soort dingen. Ze heeft die comeback echt verdiend. Dat vind ik nog steeds fantastisch, zoals zij dat toen gedaan heeft.’

De wedstrijden van Oranje tijdens het WK 2010

Groepsfase
Nederland - India 7-1
Nederland - Nieuw-Zeeland 7-3
Nederland - Australië 4-1
Nederland - Duitsland 2-1
Nederland - Japan 5-2

Halve finale
Nederland - Engeland 1-1*
* winst na strafballen

Finale
Argentinië - Nederland 3-1

Selectie Oranje Joyce Sombroek, Floortje Engels; Janneke Schopman, Minke Smabers, Wieke Dijkstra, Kim Lammers, Naomi van As, Maartje Goderie, Ellen Hoog, Maartje Paumen, Sophie Polkamp, Eva de Goede, Marilyn Agliotti, Kelly Jonker, Marieke Matheussens, Lidewij Welten, Carlien Dirkse van den Heuvel, Michelle van der Pols.