Hoe nu verder met Oranje? ‘Er mag aanvallend weer meer durf in’

Om meteen maar met het heetste hangijzer te beginnen: de positie van Raoul Ehren. Moet de man die Oranje sinds twee jaar leidt vrezen voor zijn positie, nu het gedroomde hockeyfeest in eigen huis uiteindelijk een Argentijns feestje werd? ‘Absoluut niet’, zegt voormalig topspits en koningin van de veldgoals Kim Lammers (203 interlands, 123 doelpunten). Ook voor tweevoudig olympisch kampioen Ellen Hoog (233 interlands, 60 doelpunten) bestaat daar geen twijfel over. ‘Geef die man de tijd.’

Daarmee trekken beide oud-internationals alvast hun eerste conclusie: Oranje hoeft na het WK-zilver voor eigen publiek niet compleet op de schop. Maar kritisch in de spiegel kijken moet Nederland volgens hen wel degelijk. Want in de wedstrijden waarin het er dit WK écht om ging, zagen ze Oranje op meerdere punten tekortschieten. 

Vooral één beeld uit de WK-finale bleef hangen: Nederland liet zich tegen Argentinië steeds verder naar achteren drukken, vooral na rust. Het Oranje dat normaal gesproken zelf de tegenstander achteruit dwingt, liep nu ineens de andere kant op. Angst, zo noemen Hoog en Lammers het allebei. ‘Op momenten waarop je hoopte dat ze naar voren zouden spelen, kozen ze weer voor een balletje terug’, zegt Lammers.

Maar die voorzichtigheid sloop ook een wedstrijd eerder al in het spel, in de halve finale tegen België. Hoog: ‘Toen leek het ook al alsof ze bang waren om fouten te maken. Met alle respect voor België: het is een goed team. Maar Nederland heeft op elke positie een betere speelster. Daar moet je dan ook met overtuiging overheen walsen.’

Daar ziet Hoog dan ook een opdracht voor Ehren. Niet dat de bondscoach na één verloren finale ineens zijn hele hockeyfilosofie overboord hoeft te gooien. De verdedigende organisatie waarop hij sinds zijn aantreden zo nadrukkelijk bouwde, staat wat haar betreft nog altijd. Alleen valt er in aanvallend opzicht volgens haar behoorlijk wat winst te boeken.

‘Er mag aanvallend weer wat meer durf in het spel komen’, vindt Hoog. ‘Sommige speelsters hebben zó’n goede individuele actie in huis, maar het leek wel alsof ze die nu niet durfden te maken. In de competitie zie ik veel meer van die acties. Dat miste ik nu bij Oranje.’

Ook Lammers is kritisch op wat Oranje aanvallend liet zien. ‘Op basis van dit WK ligt het aandachtspunt voor mij vooral in de voorste linie, zeker tegen de betere tegenstanders. Te veel speelsters hebben hun niveau niet gehaald. Ik had echt meer verwacht van Frédérique Matla, net als van Freeke Moes. Maar ook van Pien Dicke, die in aanloop naar dit WK heel succesvol was en nu geen doelpunt heeft gemaakt. Ze hebben allemaal kwaliteit genoeg, maar dit WK kwam het er gewoon niet uit.’

Alleen naar de spitsen wijzen, zou volgens Lammers te makkelijk zijn. Ook van het middenveld had ze meer verwacht. ‘Het gaat niet alleen om het afmaken door de spitsen, maar ook om de ballen die vanuit het middenveld de cirkel in worden gebracht. Xan de Waard liet die dreiging wat mij betreft wel zien, maar van Felice Albers had ik daarin meer verwacht’, zegt Lammers, die constateert dat de strafcorner van WK-topscorer Yibbi Jansen wél goed liep. ‘Normaal is dat juist de kracht van Oranje: de ene wedstrijd maakt de corner het verschil, de andere wedstrijd de veldgoals. Dat zag je nu te weinig.’

Waarom zoveel internationals in de wedstrijden waarin het erom ging onder hun gebruikelijke niveau bleven, laat zich niet makkelijk verklaren. Misschien, denken beide voormalig olympisch kampioenen, heeft alles wat zich rondom dit thuis-WK afspeelde zijn weerslag gehad. ‘Zowel vanuit de hockeybond als vanuit de media was er ontzettend veel aandacht voor dit WK’, zegt Hoog. ‘De vrouwen stonden voor het eerst in lange tijd zó nadrukkelijk in de belangstelling. Misschien heeft die druk toch iets met ze gedaan.’

Of al die aandacht Oranje daadwerkelijk parten heeft gespeeld? Niemand die het van buitenaf met zekerheid kan zeggen, benadrukt Lammers. Wel vindt ze dat Oranje die vraag zichzelf in de evaluatie moet stellen. ‘De druk van thuis spelen, alle randzaken eromheen: het is allemaal superleuk, maar misschien haalt het ook een stukje focus en concentratie weg. Heeft dat energie gekost? Heeft dat focus weggehaald? Dat zijn belangrijke vragen om te stellen.’ 

De bezem hoeft wat beide oud-internationals betreft niet door de selectie. ‘Maar ik zou hier en daar wel doorselecteren’, zegt Hoog. ‘Dat is ook heel normaal in zo'n proces. Dit was nagenoeg hetzelfde team als in Parijs.’

Ook Lammers vindt dat het moment om door te selecteren is aangebroken. ‘Ik denk dat het altijd goed is om door te selecteren en te kijken met het oog op de komende twee en vier jaar. Doorselecteren betekent niet dat je een halve selectie vervangt. Je hebt het misschien over drie, maximaal vier posities. Dat is een heel gezond proces. Het voert de concurrentiestrijd op en zet ook de high performers weer op scherp.’

Daarbij ligt volgens Lammers de verantwoordelijkheid niet alleen bij Ehren. Ook de internationals zelf moeten zich afvragen hoe ze verder willen. ‘Soms moeten speelsters zichzelf eerlijk in de spiegel aankijken: wil ik dit nog? Kan ik het nog opbrengen? Kan ik nog leveren wat ik altijd heb geleverd? Dat is een natuurlijk proces en dat is ook goed.’

Genoeg huiswerk dus voor Oranje. Maar één conclusie gaat Hoog en Lammers na dit WK veel te ver: dat Nederland niet langer de internationale maatstaf is. Zó snel zijn de internationale verhoudingen volgens hen nu ook weer niet omgedraaid.

‘Ik vind nog steeds dat Oranje het beste team van de wereld heeft’, zegt Hoog. ‘Alleen kwam het er dit WK niet uit. Argentinië was deze finale gewoon de terechte winnaar, maar het gaat te ver om te concluderen dat Argentinië Nederland nu voorbij is.’ Lammers denkt daar hetzelfde over. ‘Hockeyend gezien staat Nederland voor mij nog steeds op één.’