De teamindelingen: ‘Vrijwilligers durven de Albert Heijn niet meer in’

Ongeveer twee weken lang konden ouders bij Victoria in gesprek met de technische commissie. Sommige gesprekken duurden nog geen vijf minuten. Andere waren een stuk minder eenvoudig. ‘Er kwam een vader binnen met tientallen uitgeprinte A4'tjes van ons clubbeleid. Overal staken gele memobriefjes tussen. Daarnaast had hij een eigen analyse uitgewerkt. En oh ja: hij had ook nog deskundige hulp ingeschakeld. Ik wist niet wat ik zag.’

Victoria-bestuurders Ronald van den Mosselaar (topjeugd) en Toine Dekker (technisch directeur) laten even een stilte vallen aan de andere kant van de lijn. Het is een van de momenten waarover zij zich de afgelopen weken hebben verbaasd. ‘We constateren dat vooral de toon van de reacties na de indeling in de afgelopen jaren verhard is. Het is soms echt onacceptabel wat we om onze oren krijgen. Persoonlijke verwijten met een drammerige teneur’, zegt Van den Mosselaar.

Victoria heeft al een ‘cool down-periode’ ingesteld. In de eerste 48 uur na de bekendmaking van de teamindeling hoeven ouders geen reactie te verwachten op hun vragen. ‘Die regel is an sich al ernstig. Maar dat weerhoudt sommige ouders niet om binnen een paar minuten al te appen of te bellen. Blijkbaar stoort men zich daar niet aan. Gelukkig gaat het om een kleine groep die negatief reageert op de indeling, minder dan vijf procent van de vereniging. Het gaat dan vooral om kinderen die precies tussen de top- en breedtejeugd zitten.’

'Op de hockeyclub is niet alles maakbaar voor je kind'

Voor de volledigheid: die negatieve teneur is bij alle clubs die voor dit verhaal zijn benaderd, alleen zichtbaar bij de jeugd. Bij de senioren speelt dit onderwerp niet of nauwelijks. Een beeld dat wordt bevestigd door de KNHB. ‘Die regelen het zelf wel’, zegt Ron Meeuwissen van AMVJ. Hij is al zeven jaar verantwoordelijk voor de indeling van zo'n 550 tot 600 jeugdleden bij de club uit Amstelveen en ziet de weerbaarheid bij ouders afnemen. ‘Sommige mensen hebben een wereldbeeld dat niet helemaal klopt; de zelfreflectie mist simpelweg. De heftigheid daarvan neemt toe’, vertelt hij. 

‘Ouders hebben het idee dat alles te regelen is. Maar op een hockeyclub is niet alles maakbaar voor je eigen kind. Ze komen op hoge poten verhaal halen als de indeling niet bevalt. Ook in een derde of vierde team. Laatst stond er een moeder met een priemende vinger voor mij. ‘Jij ontneemt de hele levensvreugde van mijn kind’, zei ze. ‘Daar schrik ik van. Wat voor voorbeeld geef je aan je kind? Kinderen moeten ook leren omgaan met teleurstellingen.’

De druk op de mensen die de keuzes maken is soms nauwelijks meer te dragen. Bij MOP in Vught, waar ook zo’n afkoelperiode bestaat, neemt het aantal boze mails toe. ‘We hebben zo’n 850 leden, veruit de meesten daarvan spelen in de jeugd’, vertelt Jeroen Schoenmakers, technisch adviseur van de Brabantse club. ‘Ik denk dat we dit seizoen zo’n vijftig mails hebben gekregen met klachten. Nog los van alle belletjes en rechtstreekse opmerkingen. Je kunt de klok erop gelijk zetten: als de indeling bekend is, komt er een vloedgolf aan reacties.’

De supermarkt en het schoolplein 

Bij MOP spreken ze heel bewust niet over selecteren, maar over indelen. ‘We zoeken op niveau, motivatie en gezelligheid een plek voor ieder kind.’ Toch is de emotie na de bekendmaking zo heftig dat vrijwilligers zich letterlijk moeten verstoppen. ‘Ze durven niet meer naar de Albert Heijn of sturen hun partner naar het schoolplein om de kinderen op te halen, om maar niet aangesproken te hoeven worden op de indeling. Het is te triest voor woorden, maar dat gebeurt wel.’ 

Het wrange is dat de strijd vaak volledig boven de hoofden van de kinderen wordt gevoerd. Terwijl ouders bij Victoria met lijvige dossiers in de bestuurskamer zitten, is het kind vaak al lang weer aan het sporten. ‘We hadden een voorbeeld van een kind van wie de ouders echt over de schreef gingen’, herinnert Van Mosselaar zich. ‘Maar dat kind stond gewoon op de training met een 'big smile' lekker te hockeyen in het team dat haar ouders niet goed genoeg vonden.' Bij MOP zien ze soms zelfs dat kinderen zélf om een lager team vragen om bij vriendjes te zitten, zonder dat hun ouders daarvan weten. ‘En dan zijn die ouders vervolgens woest over de indeling’, aldus Schoenmakers. ‘Je kunt het eigenlijk amper goed doen.’

‘Om maar een idee te geven: de grootste meisjeslijn bestaat bij ons uit negen teams. Twee moeders zijn daar, naast hun banen, in deze periode veertig uur mee bezig om het voor iedereen zo goed mogelijk te regelen. Ik vraag me af of mensen die stampvoetend in de pen klimmen ook dat inzien. Dat soort berichten zorgt voor maximale stress bij goedwillende vrijwilligers.’ 

Meeuwissen constateert tot zijn spijt steeds vaker een harde consumentenhouding bij ouders. Het gaat zelfs zo ver de contributie wordt teruggeëist als de indeling tegenvalt. ‘Dan krijg je discussies dat we 'niets geleverd' hebben omdat een kind in hun ogen te laag is ingedeeld. Die onvrede leidt er soms toe dat ouders hun kind weghalen bij zijn vriendjes, puur vanwege het teamnummer. We hadden een keeper die bij negen vriendjes in het team kwam, maar de ouders waren zo boos over het niveau dat ze hem toch naar een andere club deden.’

Bij Victoria vinden ze dat er een grens is bereikt. In de nieuwsbrief die een dezer dagen naar de leden wordt gestuurd, komt een statement over reacties van ouders op de teamindeling. ‘De toon overschrijdt inmiddels het respect’, stelt Van den Mosselaar. ‘We willen een signaal afgeven tegen de verruwing, die niet alleen rond de teamindelingen, maar ook op en langs het veld zichtbaar is. Sanctioneren is ingewikkeld, daarom kan je het beste dit gedrag nog eens onder de aandacht brengen.’

Maximale gesprekstijden?

In Rotterdam overwegen ze ook om maximale gesprekstijden in te voeren. ‘Als de toon zo verkeerd is, moeten we niet een uur of twee keer een uur met die ouders gaan zitten’, zegt Van den Mosselaar onomwonden. ‘Dan zetten we bij wijze van spreken de reiswekker en na een half uur is het gewoon klaar. Heel simpel: dan steken we liever tijd in positieve zaken. In het algemeen hoop ik dat we wat aardiger met elkaar kunnen omgaan rondom de teamindelingen. Erover praten kan prima, maar wel graag op een normale manier.’

Schoenmakers: ‘De indelers voelen zich in deze periode de schopstoel van de club, die allerlei bagger over zich heen krijgen. Als we zo doorgaan, hebben we over een paar jaar geen vrijwilligers meer die de teamindelingen willen maken. En zonder die vrijwilligers valt er uiteindelijk helemaal niets meer in te delen.'

De KNHB herkent de toenemende onrust rond de jaarlijkse teamindelingen. Volgens Rolf Martens, bij de bond manager verenigingen en hockeyers, past die ontwikkeling in een bredere maatschappelijke trend, maar hoeft de hockeysport zich daar niet bij neer te leggen.

'We zeggen met elkaar dat sportiviteit en respect de kernwaarden van onze sport zijn. Dan moeten we juist daarin onderscheidend willen blijven. Ja, de samenleving individualiseert en verruwt, maar dat is geen reden om dat op de hockeyclub ook maar normaal te vinden. Hockey moet een plek zijn waar mensen zich welkom voelen en respectvol met elkaar omgaan. Dat geldt zeker ook voor de vrijwilligers, want zonder hen is er simpelweg geen hockey.'

Volgens Martens krijgt de bond regelmatig vragen over teamindelingen. Daarom bevat de KNHB-blauwdruk voor verenigingen ook richtlijnen voor een transparant en eerlijk indelingsproces, waarbij het uitgangspunt is dat iedere speler terechtkomt in een team waarin hij of zij met plezier kan hockeyen én zich kan ontwikkelen.

'Afkoelperiode is volstrekt ridicuul'

Dat sommige clubs inmiddels een afkoelperiode invoeren, waarbij ouders de eerste dagen na de bekendmaking geen reactie krijgen, noemt Martens 'volstrekt ridicuul'. 'Eigenlijk zou zo'n maatregel helemaal niet nodig moeten zijn als we op een normale en respectvolle manier met elkaar omgaan.'

Dat ouders opkomen voor hun kind begrijpt hij. 'Dat doe ik als ouder zelf ook. Maar het feit dat je het beste voor je kind wilt, rechtvaardigt nooit een dreigende of respectloze toon. Bovendien hoort sport ook bij leren omgaan met teleurstellingen. Een seizoen in een ander team dan je vooraf had gehoopt, kan uiteindelijk juist heel leerzaam zijn.'